ออกความเห็นภาษีออกนอกประเทศ สำหรับคนเอกมัย: เงินได้จากต่างประเทศต้องเสียภาษีเมื่อไร

ย่านเอกมัยเต็มไปด้วยคนที่มีเงินได้จากต่างประเทศมากกว่าที่เห็น ทั้งชาวต่างชาติที่เช่าหรือซื้อคอนโดตามซอยเอกมัย 5, เอกมัย 10 หรือฝั่งสุขุมวิท 63 ฟรีแลนซ์และ remote worker ที่รับเงินเข้าบัญชีต่างประเทศแล้วนั่งทำงานในคาเฟ่แถวเอกมัย คนไทยที่มีรายได้ค่าเช่าหรือเงินปันผลจากเมืองนอก ไปจนถึงผู้เกษียณที่อยู่ด้วยเงินบำนาญจากต่างแดน คนกลุ่มนี้คือคนที่คำว่า ออกความเห็นภาษีออกนอกประเทศ กำลังพูดถึงโดยตรง

พูดให้ตรงกว่านั้น วลีที่กำลังเป็นกระแสนี้ในทางปฏิบัติหมายถึงกฎเรื่อง 'เงินได้จากต่างประเทศ' หรือหลักการนำเงินเข้า (remittance) ซึ่งหัวใจอยู่ที่จังหวะที่คุณโอนเงินเข้ามาในไทย ไม่ใช่แค่จังหวะที่คุณหาเงินได้ที่ต่างประเทศ หาเงินไว้เฉย ๆ ในบัญชีที่สิงคโปร์หรือลอนดอนยังไม่เกิดภาระอะไร แต่เมื่อไรที่เงินก้อนนั้นวิ่งเข้าบัญชีธนาคารไทยของคุณ นั่นคือจุดที่ต้องมาดูว่ามันกลายเป็นเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณภาษีหรือไม่

• ชาวต่างชาติที่เช่าหรือเป็นเจ้าของห้องในคอนโดแถวเอกมัย และโอนเงินจากบัญชีต่างประเทศเข้ามาใช้จ่ายหรือผ่อนห้องในไทย
• ฟรีแลนซ์และ remote worker ที่รับค่าจ้างเป็นสกุลเงินต่างประเทศ แล้วทยอยโอนกลับเข้าบัญชีไทย
• คนไทยที่มีรายได้ค่าเช่าอสังหาฯ เงินปันผล หรือกำไรจากการขายหุ้นในต่างประเทศ
• ผู้เกษียณที่ใช้ชีวิตในไทยด้วยเงินบำนาญหรือเงินออมที่ส่งเข้ามาจากต่างประเทศ

สิ่งที่อยู่บนโต๊ะจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว มันคือคำถามว่าเงินที่คุณโอนเข้าบัญชีไทยก้อนไหนบ้างที่กลายเป็นเงินได้พึงประเมิน บทความนี้อธิบายกลไกให้เข้าใจ ไม่ได้มาเล่าข่าวซ้ำ และไม่ใช่ความเห็นภาษีเฉพาะรายของคุณ

กลไกเริ่มจากคำถามแรกสุดว่า คุณเป็น 'ผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทยเพื่อการภาษี' หรือไม่ เกณฑ์คือการอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่ 180 วันขึ้นไปในปีภาษีนั้น โดยนับสะสม ไม่จำเป็นต้องอยู่ต่อเนื่อง ใครที่อยู่ไทยต่ำกว่า 180 วันในปีนั้นจะไม่เข้าข่ายกฎนำเงินได้ต่างประเทศเข้ามาเสียภาษีตั้งแต่ต้น ส่วนคนที่อยู่ถึงเกณฑ์ ถึงจะมาดูขั้นต่อไปว่าเงินที่นำเข้าเป็นอย่างไร

จุดที่เปลี่ยนไปคือคำสั่งกรมสรรพากร ป.161/2566 (เสริมด้วย ป.162/2566) ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 เดิมเงินได้ต่างประเทศจะถูกเก็บภาษีเฉพาะกรณีที่นำเข้าในปีเดียวกับที่เกิดเงินได้ แต่ตอนนี้ไม่ว่าเงินได้นั้นเกิดขึ้นปีใด ถ้านำเข้าไทยปีไหนก็ต้องนำมารวมคำนวณภาษีในปีที่นำเข้า โดยมีข้อยกเว้นสำคัญว่าเงินได้ที่เกิดขึ้นก่อน 1 มกราคม 2567 ได้รับยกเว้น ไม่ต้องเสียภาษี แม้จะโอนเข้ามาหลังวันนั้น

อ่านตารางนี้เป็นภาพรวมของหลักการทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยสำหรับกรณีของคุณ การจัดประเภทเงินได้ การพิสูจน์ว่าเงินก้อนไหนเกิดก่อนหรือหลังปี 2567 และการนับวันพำนัก ล้วนเป็นรายละเอียดที่ต้องดูจากเอกสารจริง สองคนที่โอนเงินเท่ากันอาจมีผลภาษีต่างกันได้ตามที่มาและปีของเงินนั้น

• เข้าใจผิดว่าเงินที่หาได้ที่ต่างประเทศถูกเก็บภาษีโดยอัตโนมัติ ทั้งที่ตัวกระตุ้นคือการ 'นำเข้า' ไทย ไม่ใช่การหาเงินได้เอง
• เหมาว่าเงินออมที่สะสมมาก่อนปี 2567 จะถูกเก็บด้วย ทั้งที่เงินได้ที่เกิดก่อน 1 ม.ค. 2567 ได้รับยกเว้น
• ลืมว่าถ้าอยู่ไทยต่ำกว่า 180 วันในปีนั้น กฎนำเงินได้ต่างประเทศเข้ามาเสียภาษีจะไม่มีผลกับคุณเลย
• มองข้ามอนุสัญญาภาษีซ้อน ที่อาจนำภาษีซึ่งเสียไปแล้วในต่างประเทศมาเครดิตหักในไทยได้
• สมมติว่าร่างกฎหมายผ่อนปรน 2 ปีมีผลแล้ว ทั้งที่ยังเป็นเพียงร่างที่ต้องผ่านคณะรัฐมนตรีก่อน

เรื่องที่ควรรู้ไว้สองข้อ หนึ่งคืออนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Tax Agreement) ที่ไทยทำไว้กับหลายประเทศ อาจให้นำภาษีที่คุณเสียไปแล้วในต่างประเทศมาเครดิตหักออกจากภาษีในไทยได้ ช่วยลดการเสียซ้ำซ้อน แต่เงื่อนไขขึ้นกับแต่ละอนุสัญญาและประเภทเงินได้ จึงต้องดูเป็นรายกรณี สองคือกรมสรรพากรอยู่ระหว่างยกร่างกฎหมายผ่อนปรน ที่จะยกเว้นภาษีให้ผู้ที่นำเงินได้กลับเข้าไทยภายใน 2 ปี (ปีที่เกิดเงินได้หรือปีถัดไป) ย้ำว่านี่ยังเป็นร่างที่ต้องผ่านคณะรัฐมนตรี ยังไม่ใช่กฎที่ใช้บังคับได้ตอนนี้

1. นับวันพำนักของคุณในปีภาษีนั้นให้ชัดว่าถึง 180 วันหรือไม่ เพราะเป็นตัวตัดสินว่ากฎนี้มีผลกับคุณหรือไม่
2. แยกเงินได้ที่เกิดก่อน 1 ม.ค. 2567 ออกจากเงินได้ตั้งแต่ปี 2567 และดูให้ชัดว่าก้อนไหนถูก 'นำเข้า' ไทยจริง
3. เก็บหลักฐานภาษีที่เสียไปแล้วในต่างประเทศไว้ เผื่อใช้สิทธิเครดิตตามอนุสัญญาภาษีซ้อน
4. ยื่นแบบให้ถูกประเภท — ภ.ง.ด.90 สำหรับผู้มีเงินได้หลายประเภทตามมาตรา 40(1)–(8) หรือ ภ.ง.ด.91 สำหรับผู้มีเฉพาะเงินได้จากการจ้างแรงงาน โดยทั่วไปยื่นภายใน 31 มีนาคมของทุกปี